دیونایزر چیست

دیونایزر چیست

دیونایزر

 

 

در جهان تجهیزات پزشکی مصرف آب خالص یکی از نیازها می باشد. برای این هدف از دستگاهی به اسم دیونایزر استفاده می شود. یکی از مصارف آب خالص یا به اصطلاح آب فوق خالص در دستگاه دیالیز می باشد. همان گونه که اطلاع دارید دستگاه دیالیز مواد معدنی مورد احتیاج بدن را در صورتی که در خون میزان انها زیاد نباشد  داخل خون می کند. این مواد اول در آب خالص حل می شود و بعد داخل ورید های خونی می گردد.

این تنها کاربرد حیاتی این دستگاه نیست همچنین در برخی از صنایع حساس نظیر داروسازی، آب مقطر سازی و شستشوی قطعات الکترونیکی، صنایع الکترونیک به آب با کیفیت بالا نیاز می باشد. یکی از روش های تهیه آب خالص استفاده از رزینهای مبادله یونی می باشد.

همانطور که گفته شد دستگاه دیونایزر دارای یک ستون آنیون و یک ستون کاتیون است.

در ستون کاتیونی کلیه کاتیون ها شامل: کلسیم، منیزیم، سدیم و پتاسیم و در ستون آنیونی کلیه آنیون ها شامل: کربنات، سولفات، کلرید، نیترات و سیلیکات توسط رزین های مبادله یون حذف می گردند.

عوامل متعددی از جمله نوع و ظرفیت رزین، غلظت یون های آنیون و کاتیون، دمای آب، نوع و مقدار محلول احیاء کننده بر عملکرد رزین ها موثر می باشند.

مکانیسم خالص سازی آب (Deionization) کم و بیش از یک قاعده کلی پیروی می کند که شامل استفاده از ۵ تکنولوژی به شرح زیر است:

  • عبور آب توسط یک پمپ برقی (جهت ایجاد فشار مثبت) از کارتریج RO که در این مرحله با مکانیسم (Reverse Osmosis) حدود ۹۹% ذرات ارگانیک میکروبی و ۹۵% یون ها از آب جدا می شوند.
  • در ادامه مسیر آب وارد کارتریج با رزین کربن فعال شده (Activated Carbon) و سپس تعویض یونی (Ion-Exchange) می شود تا ۵% باقیمانده یون ها (کاتیون، آنیون) آلکالوئیدها و ذرات جامد معلق حذف شود.
  • پس از این مرحله آب در معرض تابش مستقیم اشعه ماوراء بنفش (UV) با طول موج ۱۸۵-۲۵۴ nm قرار می گیرد تا طی فرآیند (Photo- Oxidation) ضمن استریلیزاسیون و میکروب زدایی شاخص TOC آن به ppb 5-10 برسد.
  • در آخرین مرحله آب در محل استفاده (Point of use) در حین خروج از دستگاه از یک فیلتر غشایی UF (به آن Endpolisher هم گفته می شود) با قطر منافذ Pore size) 0/22 um) عبور می کند تا طی  فرآیند Ultrafiltration و Microfiltration عاری از هر گونه میکروب ، آنزیم و ذرات باردار شده و آماده مصرف نهایی شود.

 

  • شایان ذکر است که آب فوق خالص (Deionized water) به علت خلوص فوق العاده بالا (۹۹%) اصطلاحاً به آب گرسنه (Hungry) معروف است. در صورت عدم استفاده فوری و همزمان با خروج از دستگاه سریعاً Co2 و میکروارگانیسم های موجود در هوا را جذب کرده و ضمن تغییر پارامترهای کمی و کیفی (مقاومت الکتریکی R ، TOC ، بار میکروبی و غیره) خلوص خود را به سرعت از دست داده و مطابق با استانداردهای ASTM ، USP و غیره دیگر فاقد کیفیت آب فوق خالص (Type I) است و در واقع به آب Type III یا (Laboratory Grade) تبدیل می شود که جهت مصارف عمومی آزمایشگاهی مانند شستشوی ظروف و وسایل آزمایشگاه مناسب بوده و به هیچ وجه جهت انجام آزمایش های Critical و حساس قابل استفاده نیست. لذا اکیدا توصیه می شود که آب فوق خالص به صورت تازه (By Demand) و بلافاصله بعد از خروج از دستگاه مصرف شده و حتی المقدور از نگهداری و ذخیره سازی آن خودداری شود.

عمده ترین کاربرد دستگاه دیونایزر عبارتند از: جهت تامین آب با کیفیت بالا و بدون یون در آزمایشگاه ها و صنایع حساس نظیر داروسازی، آب مقطرسازی، شستشوی قطعات الکترونیکی و مدار سیر کوله آب خنک کاری مدارات الکترونیکی، کوره های القایی و … کاربرد دارد.